حسين علوى مهر
116
روشها و گرايشهاى تفسيرى ( فارسى )
بودن اهل بيت را ثابت مىكند ، بدين صورت كه ، اهل بيت مطهرون هستند . و تنها مطهرون هستند كه علم به حقيقت قرآن دارند . نتيجه : اهل بيت به حقيقت قرآن مىرسند و دانش آن را مىدانند . 2 . وارثان كتاب و برگزيدگان خدا خداوند متعال مىفرمايد : ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْكِتابَ الَّذِينَ اصْطَفَيْنا مِنْ عِبادِنا فَمِنْهُمْ ظالِمٌ لِنَفْسِهِ وَ مِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ وَ مِنْهُمْ سابِقٌ بِالْخَيْراتِ بِإِذْنِ اللَّهِ ذلِكَ هُوَ الْفَضْلُ الْكَبِيرُ « 1 » » . منظور از « كتاب » به قرينهء آيهء قبل و الّذى أوحينا اليك من الكتاب قرآن كريم است ، و « ايراث كتاب » به جا گذاشتن و ترك كردن كتاب و علم آن براى ديگران است تا از آن بهره ببرند . آيه در مقام بيان حاملان و وارثان كتاب و برگزيدگان خدا يعنى مفسران واقعى قرآن است ، اما اين كه مقصود از « الذين اصطفينا » چه كسانى هستند ؟ دو ديدگاه وجود دارد كه به آنها اشارت مىرود : ديدگاه اول : منظور از « وارثان كتاب » و « الذين اصطفينا » تمام مسلمانان و امت پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم هستند كه كتاب آسمانى در اختيار آنان قرار گرفته است ، چنان كه آيهء وَ أَوْرَثْنا بَنِي إِسْرائِيلَ الْكِتابَ « 2 » گواه اين مدعا است ، چرا كه تمام بنى اسرائيل وارث كتاب شدند . بنابراين ، ضمير « منهم » ، به « الذين اصطفينا » برمىگردد كه برگزيدگان خدا به سه گروه « ظالم « 3 » » ، « مقتصد » و « سابق بالخيرات » تقسيم شدهاند . ديدگاه دوم : منظور از « الذين اصطفينا » افراد خاصى هستند كه بيشتر جنبهء عصمت ، پاكى و پيشوائى آنها مد نظر بوده است ، نه تمام مردم . براى اين تفسير دلايل و شواهدى است كه به برخى از آنها اشارت مىرود :
--> ( 1 ) فاطر / 32 . ( 2 ) غافر / 53 . ( 3 ) ظالم لنفسه ، يعنى كسى كه سيئاتش بر حسناتش بيشتر باشد ، مقتصد ، كسى است كه حسنات و سيّئاتش مساوى باشد ، و سابق بالخيرات ، كسى است كه در خيرات گوى سبقت را ربوده ، يا سيّئه ندارد ، و يا حسناتش بر سيئاتش برترى دارد .